itshee

หลังจากวิกิพีเดียภาษาอังกฤษเป็นที่ยอมรับในวงกว้าง และวิกิพีเดียภาษาไทยได้เริ่มมีการกล่าวถึงมากขึ้นตามหน้าหนังสือพิมพ์ คนไทยเราก็เริ่มมีไอเดียจะช่วยกันสร้างแหล่งความรู้สไตล์วิกิขึ้นมา แต่ทว่าแยกกันทำ

จุดเด่นของวิกิพีเดียภาษาไทยที่วิกิอื่นไม่มี ไม่ว่า (1) การเชื่อมโยงหลายภาษา ซึ่งบทความเรื่องเดียวกันสามารถหาอ่านได้หลายภาษา ซึ่งคนในแต่ละชาติ ได้ร่วมกันเขียนขึ้นมา อย่างเช่น "สงกรานต์" ใครอยากอ่านในภาษาไหน ก็เข้าวิกิพีเดียไทย และดูตรงเมนูด้านซ้ายล่างก็จะเจอบทความในภาษาอื่น ต่อมาก็ (2) ความเป็นเจ้าของ วิกิพีเดียไทยประกาศออกมาอย่างชัดเจนในเรื่องลิขสิทธิ์ว่าใช้ตามสัญญาของกนูซึ่งหมายถึงเปิดให้ทุกคนเอาไปใช้ได้เต็มที่ โดยไม่ต้องขอนุญาตหรือแม้แต่ขออนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร จุดประสงค์เพื่อให้ความรู้กระจายตัวได้อย่างรวดเร็ว อนุญาตทุกคนไม่ว่าจะก๊อปไปอ่าน ก๊อปไปทำเว็บ หรือแม้แต่พิมพ์ไปขาย ซึ่งจุดนี้ทำให้หลายคนได้กล่าวออกมาเลยว่า "วิกิพีเดียเป็นสารานุกรมของมนุษยชาติที่ทุกคนเป็นเจ้าของ" และอีกเรื่องคือ (3) ความนิยม ตอนนี้ไม่ว่ากูเกิลหาคำอะไร ส่วนใหญ่ก็จะเจอเรื่องในวิกิพีเดียมาเป็นอันดับต้นๆเสมอ

คราวนี้มาถามต่อว่า แล้วทำไมคนไทยไม่ร่วมช่วยกันเขียนวิกิพีเดียละ ความรู้จะได้เพิ่มพูนอย่างรวดเร็วต่อยอดขึ้นไปจากฐานความรู้และระบบเดิมที่ดีอยู่แล้ว คำตอบที่ออกมาก็มีหลากหลายไม่ว่า

1. ความเป็นเจ้าของ - จากปากนักวิชาการระดับด็อกเตอร์กล่าวว่า วิกิพีเดียเป็นของฝรั่งเราต้องทำของไทยเราเอง คนไทยเราต้องใช้ของไทย - ฟังแล้วก็เหมือนจะดี แต่บนฐานของวิกิพีเดียนั้น เปิดกว้างกว่านั้น อย่างที่บอกไว้ว่า "วิกิพีเดียเป็นสารานุกรมของมนุษยชาติที่ทุกคนเป็นเจ้าของ" (ผมก็แอบเป็นเจ้าของด้วย)
2. เซ็นเซอร์ - ข้อมูลในวิกิพีเดียแก้ไขโดยคนหลายคน ข้อมูลที่เราไม่อยากให้ใครรู้ ให้มีคนอ่าน เราก็สร้างวิกิของเราเองก๊อปข้อมูลจากวิกิพีเดียแล้วลบส่วนที่วิพากษ์ วิจารณ์เกี่ยวกับหน่วยงานเราออก
3. ลิขสิทธิ์ - วิกิพีเดียห้ามก๊อปข้อมูลละเมิดลิขสิทธิ์จากเว็บอื่นมาลง ถ้าเราอยากสร้างแหล่งความรู้ เราต้องละเมิดลิขสิทธิ์ และก๊อปจากหลายๆ ที่มาลง คนที่โดนละเมิดลิขสิทธิ์เค้าไม่รู้หรอก ถึงรู้เค้าก็ทำอะไรไม่ได้อยู่ดี คนไทยไม่ค่อยกล้าฟ้องเรื่องนี้
4. กำไร - ต่อเนื่องมาจากลิขสิทธิ์ เพราะยิ่งคนเข้าเว็บเราเยอะ กำไรก็มาเยอะ ดีไม่ดีนำข้อมูลที่เราก๊อปคนอื่นมา โรยผักชีนำไปขายหน่วยงานรัฐบาลได้อีก 555

ตอนนี้เว็บไทยที่เริ่มทำแหล่งความรู้สไตล์วิกิ ก็เช่น

• คลังปัญญาไทย โครงการของสมาคมผู้ดูแลเว็บไทยจับมือกับกระทรวงศึกษาธิการ เนื้อหาส่วนใหญ่ก็ก็อปจากเว็บนู้นเว็บนี้มาลง วันเปิดตัวเว็บนี้จัดยิ่งใหญ่ที่โรงแรมอะไรซักอย่างเห็นลงข่าวในผู้จัดการด้วย (รวยกันจริง) ในช่วงเปิดตัวคนช่วยเยอะพอสมควร ถึงขนาดแอดมินวิกิพีเดียไทยหลายคน ประกาศตัวว่าจะย้ายไปอยู่ในคลังปัญญาไทย แต่ทว่า...ตอนนี้เว็บเริ่มซึมเซาไปละ (ก็เล่นลอกคนนู้นคนนี้มา) และแอดมินเหล่านั้นเริ่มกลับมาสู่อ้อมอกของวิกิพีเดีย
• กระปุกแสนรู้ (หรือกระปุกพีเดีย) ถึงแม้ว่าจะไม่ใช่แนววิกิเท่าไร แต่ก็ทำออกมาคล้าย ก็เล่นลอกวิกิพีเดียไปเยอะ โดยไม่บอกว่ามาจากวิกิพีเดีย เดาว่าคงกลัวเสียหน้า แต่ว่าไปมันก็กระปุกอะนะ คนเข้ามาอ่านเค้าคงรู้อยู่แล้วว่า ทุกอย่างในเว็บกระปุกก็ลอกจากคนอื่น ขนาดบางทีคอมเมนต์ยังไปก๊อปจากพันทิปเลย (อ่านเจอที่นี่แล้วตลกดี)
• ...นอกจากนี้ในไทยก็มีเว็บยิบย่อยอีกพอควร แต่ถ้าไปดูของต่างชาติ ก็มีอันที่ดังก็เช่น ซิติเซนเดียม (Citizendium) กับ สกอลาร์วิกิ (Scholarpedia) ที่เจ้าของแยกออกมาทำโดยนำข้อมูลจากวิกิพีเดียมาทำเว็บและห้ามคนอื่นแก้ไข ด้วยเหตุผลที่ว่า เจ้าของเป็นนักวิชาการระดับด็อกเตอร์มีความรู้และความถูกต้องมากกว่าคนทั่วไป หรืออย่างของจีน ไป่ตู้ไป่เคอ (百度百科 - baidu baike) ที่ร่วมมือกับรัฐบาลจีน ก๊อปจากวิกิพีเดียจีนไปและแต่งเรื่องราวเกี่ยวกับ การเมืองจีน และประวัติศาสตร์จีนใหม่ ให้คนอ่านได้ชื่นชมรัฐบาลสมัยปัจจุบัน เสร็จแล้วรัฐบาลจีนก็บล็อกห้ามคนในจีนเข้าวิกิพีเดียภาษาจีน เห็นแล้วก็แอบสงสารคนจีนที่โดนปิดหูปิดตา แต่มันก็ประเทศของเค้าอะเนอะ

จากคติที่ว่า - รวมกันเราอยู่ แยกหมู่เราได้ชื่อและกำไร ไม่รู้จะเป็นจริงแค่ไหน ต้องดูกันต่อไป